• Nhận diện phương thức, thủ đoạn và dấu hiệu của hoạt động buôn bán trái pháp luật động vật hoang dã trên môi trường trực tuyến
    11/11/2026
    Trước nguy cơ lợi dụng môi trường trực tuyến để buôn bán trái pháp luật động vật hoang dã với nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi, việc nhận diện các hình thức quảng cáo, giao dịch và dấu hiệu vi phạm là cơ sở quan trọng để tăng cường giám sát, phát hiện và ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật.

    Sự phát triển nhanh chóng của Internet, mạng xã hội và thương mại điện tử đã tạo ra nhiều phương thức giao dịch mới, giúp hoạt động mua bán hàng hóa diễn ra thuận tiện, không bị giới hạn bởi khoảng cách địa lý. Tuy nhiên, môi trường trực tuyến cũng đang bị lợi dụng để thực hiện các hành vi buôn bán trái pháp luật động vật hoang dã (ĐVHD). Với đặc điểm thông tin phân tán, khả năng ẩn danh và dễ dàng thay đổi tài khoản, nội dung đăng tải, hoạt động này ngày càng có phương thức, thủ đoạn tinh vi, đặt ra thách thức đối với công tác quản lý, giám sát và xử lý vi phạm.

    Đa dạng phương thức quảng cáo, chào bán và giao dịch

    Theo thực tiễn, các đối tượng thường sử dụng Facebook, Zalo và một số nền tảng như TikTok, Instagram, Telegram để quảng bá, tìm kiếm người mua, người bán và tổ chức giao dịch. Trong đó, Facebook thường được sử dụng để đăng tải thông tin công khai hoặc trong các hội, nhóm; sau khi tiếp cận khách hàng, các đối tượng chuyển sang Zalo hoặc ứng dụng nhắn tin khác để trao đổi riêng.

    Nội dung quảng cáo thường ngắn gọn, sử dụng hình ảnh, video thực tế, biểu tượng cảm xúc, từ lóng( cọp, hàng vảy, misa…), ký hiệu hoặc lời mời liên hệ riêng như “inbox” nhằm hạn chế việc công khai thông tin giao dịch. Một số đối tượng lập nhiều tài khoản, phân công tài khoản đăng bán, bình luận tạo uy tín và tiếp cận khách hàng; tổ chức hội nhóm kín dưới danh nghĩa giao lưu, nuôi thú cảnh hoặc bảo tồn động vật để che giấu hoạt động mua bán.

    Không chỉ diễn ra trên mạng xã hội, hoạt động này còn có thể xuất hiện trên website, sàn thương mại điện tử và các diễn đàn trực tuyến. Hàng hóa được chào bán dưới nhiều hình thức, bao gồm động vật nguyên con (sống hoặc chết), bộ phận của động vật và các sản phẩm có nguồn gốc từ ĐVHD. Một số trường hợp sử dụng tên gọi thông thường, mã sản phẩm hoặc thông tin mô tả không đầy đủ để tránh sự chú ý của cơ quan quản lý và hệ thống kiểm duyệt nội dung.

    Tinh vi trong thanh toán và tổ chức giao nhận

    Một đặc điểm đáng chú ý là quá trình giao dịch thường được chia thành nhiều khâu, có sự tham gia của người mua, người bán, người vận chuyển và người trung gian. Việc thanh toán chủ yếu được thực hiện thông qua chuyển khoản ngân hàng, đặt cọc hoặc thanh toán khi nhận hàng; một số trường hợp sử dụng tài khoản không chính chủ, chia nhỏ giao dịch hoặc ví điện tử nhằm che giấu dòng tiền.

    Đối với hoạt động giao nhận, các đối tượng có thể sử dụng dịch vụ chuyển phát nhanh, xe khách, dịch vụ vận chuyển công nghệ hoặc thỏa thuận giao hàng tại các địa điểm trung gian. Hàng hóa có thể được đóng gói trong thùng carton, thùng xốp, ghi nhãn là thực phẩm hoặc đồ dùng thông thường. Sau khi kết nối được người mua, bài đăng có thể bị xóa hoặc tài khoản thay đổi thông tin nhằm hạn chế khả năng phát hiện, xác minh.

    Chủ động nhận diện dấu hiệu vi phạm trên môi trường số

    Để nâng cao hiệu quả giám sát, cần chú ý một số dấu hiệu như: tài khoản thường xuyên đăng tải hình ảnh, video ĐVHD kèm thông tin chào bán; sử dụng từ lóng, ký hiệu hoặc cách diễn đạt bất thường; nhiều tài khoản cùng đăng nội dung tương tự; thường xuyên yêu cầu người mua chuyển sang ứng dụng nhắn tin riêng; thông tin người bán, nguồn gốc hàng hóa không rõ ràng; giao dịch có dấu hiệu sử dụng tài khoản trung gian hoặc phương thức giao nhận không minh bạch.

    Đặc biệt, việc quảng cáo, chào bán ĐVHD cần được xem xét trên cơ sở tình trạng pháp lý của từng loài, nguồn gốc mẫu vật và các điều kiện kinh doanh có liên quan. Không phải mọi hoạt động mua bán động vật hoang dã đều bị cấm, nhưng việc kinh doanh phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định pháp luật; nghiêm cấm lợi dụng môi trường thương mại điện tử để kinh doanh hàng hóa thuộc danh mục cấm.

    Tăng cường trách nhiệm của nền tảng và cơ quan quản lý

    Trước những diễn biến trên, doanh nghiệp cung cấp nền tảng trực tuyến cần tăng cường kiểm duyệt thông tin, phát hiện và xử lý nội dung quảng cáo, giao dịch có dấu hiệu vi phạm; thiết lập cơ chế tiếp nhận phản ánh và phối hợp với cơ quan chức năng trong quá trình xác minh, xử lý.

    Cơ quan quản lý nhà nước cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong giám sát, phân tích dữ liệu, nhận diện hình ảnh và từ khóa; đồng thời tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý thương mại điện tử, kiểm lâm, công an, hải quan và các lực lượng liên quan. Việc thu thập, kiểm chứng và bảo quản thông tin điện tử cần được thực hiện đúng quy trình, bảo đảm tính toàn vẹn và khả năng sử dụng trong quá trình xác minh, xử lý vụ việc.

    Nhận diện đúng phương thức, thủ đoạn và dấu hiệu buôn bán trái pháp luật ĐVHD trên môi trường trực tuyến là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về thương mại điện tử, góp phần ngăn chặn các hành vi lợi dụng nền tảng số để vi phạm pháp luật, bảo vệ đa dạng sinh học và xây dựng môi trường kinh doanh trực tuyến minh bạch, an toàn, có trách nhiệm.

    Cơ quan nhà nước, lực lượng thực thi pháp luật và chủ quản nền tảng TMĐT có thể tham khảo Sổ tay hướng dẫn điều tra buôn bán trái pháp luật động vật hoang dã trên nền tảng trực tuyến do WCS Việt Nam xây dựng.

     


    Nguồn: Phòng Quản lý hoạt động TMĐT, Cục TMĐT, Bộ Công Thương
Tin mới
Tin tức
TRA CỨU
WEBSITE THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ ĐÃ ĐĂNG KÝ/THÔNG BÁO VỚI BỘ CÔNG THƯƠNG
LIÊN KẾT